پایان نامه ارزیابی اقتصادی و فنی و راه اندازی قطار سریع السیر در مسیر تهران – زنجان

دسته: پژوهش ها

فرمت فایل: doc

حجم فایل: 3308 کیلوبایت

تعداد صفحات فایل: 201

پایان نامه ارزیابی اقتصادی و فنی و راه اندازی قطار سریع السیر در مسیر تهران – زنجان

مقدمه

پس از جنگ جهانی دوم، صنعت راه آهن در اکثر نقاط دنیا با بی اقبالی روبرو شد. از دلایل عمده عدم رشد این صنعت در سالهای اولیه پس از جنگ رشد سریع صنایع اتومبیل سازی بود. در ایران نیز صنعت نوپای راه آهن پس از شهریور 1320 با آهنگ رشد بسیار کندی مواجه شد. هر چند در ده ه 1960 و پس از آن

راه آهن در کشورهای صنعتی با رشد تکنیک، تقاضا و قابلیت رقابت با گونه های دیگر حمل و نقلی روبرو گردید و توانست با تغییر در شکل اداره، بهره برداری و به گونه ای فعال و کارآ در امر جابجائی کالا و مسافر ایفاء نماید. اما معهذا در ایران این رشد بسیار بطئی بود. برای مثال در سالهای بین 1350 تا 1357 علیرغم شرایط خوب اقتصادی تنها 60 کیلومتر بر طول راه راه آهن ایران افزوده شده و این در حالی بود که برتری قطار در حمل کالا در مسافتهای طولانی و گستردگی کشور ما توجیه مناسبی برای رشد این صنعت می باشد.

در برنامه پنج ساله اول جمهوری اسلامی رشد سالانه 3/12% در حمل بار و 8% در جابجایی مسافر مدنظر بوده است اما در اولین سال برنامه (سال 1368)، کاهش حمل بار به میزان 4% و افزایش حمل مسافر به میزان 5% را شاهد بوده ایم. بدیهی است نیل به اهداف دو برنامه تغییر و تحول در سیستم های فنی و اداری و به کارگیری تکنولوژی جدید را می طلبد.

حقیقت آن است که سیستم فعلی خط آهن سیستمی فعال (به نسبت توان بالقواه آن) می باشد. بیش از 85 درصد از سهم ارزش افزوده بخش حمل و نقل متعلق به حمل و نقل جاده ای است و از طرف دیگر در حمل و نقل جاده ای نسبت سرمایه به محصول در مقایسه با کل اقتصاد و بخشهای دیگر پایین تر است که این امر نشاندهنده سرعت بازگشت سرمایه در حمل و نقل جاده ای می باشد. تغییر دیگر این مسئله عملکرد ضعیف راه آهن است.

این ضعف علاوه بر آن که راه آهن را متکی به حمایتهای پیاپی دولت در جهت بقای خویش نموده مجموعه حمل و نقل را نیز تحت تاثیر قرار داده است. زیرا در پیوست شماره یک لایحه برنامه پنج ساله اول آمده است که:

² سیستم متناسب حمل و نقل از جمله عوامل فیزیکی عمده توسعه اقتصادی و پیشرفت اجتماعی است و از نظر ایجاد اشتغال نیز از بخشهای مهم اقتصادی تلقی می شود. در چهل سال اخیر حمل و نقل از توسعه کافی برخوردار نبوده و سهم ارزش افزوده این بخش در تولید ناخالص ملی از سطح نازل 6 درصد تجاوز نکرده است (این نسبت در کشورهای کم توسعه یافته 5 درصد و در کشورهای پیشرفته ترین بین 12 تا 18 درصد است)².

تمامی مسایل بالا تنها یک روی سکه است و بیانگر آن است که عدم توجه به این ساختار فرسوده باعث عدم امکان رقابت این صنعت با سایر گونه های حمل و نقل می گردد هم از اینرو است که افزایش کارایی شبکه راه آهن و گسترش آن به منظور افزایش سهم آن در حمل و نقل کالا و مسافر از طریق نو کردن شبکه، دو خطه کردن مسیرهای پر تردد، توسعه شبکه و اصلاحات موضعی با تاکید بر استفاده از راه آهن برقی جزو اهداف استراتژیک برنامه بوده است.

اما روی دیگر سکه آن است که رشد سریع جمعیت از طرفی و رشد اقتصادی از طرف دیگر افزایش تقاضای جابجایی مسافر و کالا را در پی دارد و عدم توجه به وسایل حمل و نقل انبوه و عمومی مسافر و کالا باعث ایجاد مشکلات عدیده ای در آینده نزدیک خواهد شد. مشکلاتی که هم اکنون در حمل کالا از مبادی ورودی کشور و نیز در جابجایی مسافر در بعضی از کریدورها مشاهده می شود.

فراهم نمودن امکانات مناسب جهت حمل و نقل کار و مسافر یکی از عمده ترین اهداف توسعه ملی بلکه از اصلی ترین پیش نیازهای تحقق امر توسعه است. تاکید بر بکارگیری وسایل حمل و نقل انبوه و عمومی مسافر از موارد ذکر شده در این اهداف است. واضح است که حمل و نقل ² انبوه و عمومی مسافر و کالا² و

² گسترش شبکه و تجهیزات حمل و نقل زمینی سریع مسافر² جز با راه آهن سریع السیر امکان پذیر نیست.

بررسی همه جانبه تغییر در ساختار راه آهن از عهده این سطور خارج است اما آنچه با بضاعت موجود به نظر ممکن آمد بررسی امکان استفاده از تکنولوژی برتر در جهت ارتقاء سطح سرویس دهی قطارها در یک مسیر است. در ده ه های اخیر خطوط آهن در دنیا مرتباً در جهت تقلیل هزینه های نگهداری مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته اند و تغییراتی در مهندسی خط (ریلها، پابندهای الاستیک تراورسها و بالاست) به جهت امکان کاربرد این خطوط در قطارهای سریع انجام شده است. از طرفی آنچنان که در فصول بعد خواهد آمد افزایش سرعت قطار به گونه ای که اولاً بتواند با سایر گونه های حمل و نقل رقابت نماید و ثانیاً کارایی اقتصادی نیز داشته باشد ما را به سمت استفاده از قطارهای برقی سوق می دهد.

اما استفاده از قطارهای سریع (ولاجرم استفاده از قطارهای الکتریکی) نیاز به سرمایه گذاری دارد و سرمایه گذاری توجیه اقتصادی آنرا در مقایسه با گونه های دیگر حمل و نقل (قطارهای دیزل، حمل و نقل جاده ای و هوایی) می طلبید.

یکی از خطراتی که همواره پروژه هایی از این دست را تهدید می کند نگرش محدودی است که ارزیابی مزایا و هزینه ها را نه در سطح کشوری بلکه در سطح یک سازمان و یا وزارتخانه بخصوص و صرفاً از جهت سود و زیان و عملکرد مالی آن موسسه در نظر می گیرد. در این خصوص در بررسی استراتژی راه آهن در کشورهای در حال توسعه تصریح شده است که: ² اعمال معیارهای مالی در رابطه با انتخاب و برآورد پروژه ها امری است طبیعی زیرا که مدیریت ها در رابطه با تاثیر پروژه ها بر جریان نقدی بودجه هایشان در کوتاه مدت و دراز مدت و حساب سود و زیان و ترازنامه های سالانه ذینفع و حساس هستند چرا که عملکرد مدیریت ها از این طریق قضاوت می شود. مع الوصف ارزیابی مالی صرف در مورد طرحهای راه آهن کافی نبوده و این طرحها باید در رابطه با ارزش اقتصادی منافع و هزینه هایی که در مقایسه با سایر گزینه های بلافصل دیگر تولید می کنند بررسی شود. ²

در یک بررسی دقیق اقتصادی حتماً باید گزینه های موازی بررسی و مقایسه شوند. عدم بررسی

گزینه های موازی و صرفاً مقایسه قطارهای دیزل با قطارهای برقی نه یک بررسی اقتصادی که حداکثر یک نوع بهینه یابی است. بعلاوه مزایا و هزینه های مربوط به مقایسه اقتصادی طرحهای حمل و نقل محدود به دفاتر سود و زیان موسسات ذیربط نبوده و از آن فراتر می رود. بعنوان مثال صرفه جویی در وقت مصرف کننده کاهش مسایل ناشی از آلودگی صدا و آلودگی هوا به خصوص در نواحی شهری و در تونلها، کنترل سوانح را نیز شامل

می شود.

در این رساله ابتدا وضعیت حمل و نقل سریع در جهان ارائه شده و سپس به مطالعه مهندسی خط جهت استفاده در قطارهای برقی سریع و نیز بررسی لکوموتیوهای مختلف پرداخته می شود و تحولات اخیر در این زمینه بیان می گردد سپس کاربرد قطارهای سریع در یک مسیر خاص بررسی می گردد.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه

1- مقدمه

1ـ1ـ تاریخچه قطارهای سریع السیر 1

1-1-1- تاریخچه مطالعات قطارهای سریع السیر در ایران

1ـ2ـ تاثیرات غیرمستقیم و تاثیرات فرهنگی- اجتماعی قطارهای سریع السیر 2

فصل دوم: سرعت در راه آهن و راه آهن سریع السیر

2ـ1ـ سرعت در راه آهن 3

2ـ2ـ سرعت بازرگانی 4

2ـ3ـ قطار سریع السیر 6

2ـ3ـ1ـ فواید راه آهن سریع السیر 6

2ـ3ـ2ـ چگونه این فواید بدست می آیند؟ 6

2ـ3ـ3ـ تاثیرات افزایش خدمات راه آهنی (تاثیرات مثبت قطارهای سریع السیر) 7

2ـ3ـ4ـ مقایسه کوتاه با هوا و جاده 8

2ـ4ـ معرفی برخی ازعوامل و شاخص های تصمیم گیری درارزیابی پروژه های راه آهن سریع السیر 9

2ـ4ـ1ـ پراکندگی جمعیت و تولید ناخالص ملی 9

2ـ4ـ2ـ افزایش سرعت، کاهش زمان سفر،افزایش ظرفیت ترافیکی 9

2ـ4ـ3ـ مصرف انرژی 11

2ـ4ـ4ـ تامین منابع مالی 11

2ـ5ـ واژه ها و مفاهیم کلیدی در موضوع سرعت قطارهای مسافری 12

2ـ5ـ1ـ رکورد سرعت 13

2ـ5ـ2ـ حد نهایی سرعت عملیاتی 13

2ـ5ـ3ـ رکورد سرعت در شرایط واقعی 13

2ـ5ـ4ـ رکوردهای سرعت قطارهای مسافری چگونه بجا گذاشته می شوند؟ 15

2ـ6ـ مقایسه وضعیت قطارهای سریع در ایران و جهان 15

2ـ6ـ1ـ بررسی گذشته راه آهن ایران از دیدگاه تکنولوژی کاربردی جهت نیل به سرعتهای روز 15

2ـ6ـ2ـ بررسی تکنولوژی و سرعت عملیاتی در ایران 17

عنوان صفحه

2ـ6ـ3ـ بررسی وضعیت سرعتها در ایران و جهان 26

2ـ6ـ4ـ رکوردهای سرعت رسمی و عملیاتی درایران 28

2ـ6ـ5ـ سیر تحول تکنولوژی حمل و نقل ریلی جهان در ارتباط با سرعت 29

2ـ6ـ6ـ خلاصه آمارهای مهم سریع السیر 29

فصل سوم: بررسی روسازی خطوط آهن برای کاربرد در قطارهای سریع

3-1- مقدمه 31

3-2- تراورسهای بتنی و دیگر تراورسهای مصنوعی 31

3-2-1- تراورسهای بتنی 31

3-2-2- تراورسهای دیگر 31

3-3- طراحی های مدرن 40

3-4- اتصالات 44

3-5- ریلهای پیوسته جوش شده (CWR) 47

3-5-1- مزایا و معایب 48

3-5-2- تئوری انبساط 48

فصل چهارم: موانع موجود دردستیابی به سرعتهای بالا در راه آهن

4ـ1ـ پارامترهای کاهنده سرعت 52

4-1-1- مقاومت هوا 52

4ـ1ـ2ـ عبور از تونلها 53

4ـ1ـ3ـ علائم 54

4ـ2ـ فاصله ترمز 55

4ـ2ـ1ـ نیاز به توان کششی زیاد 56

4ـ2ـ2ـ پایداری درمسیر مستقیم 56

4ـ2ـ3ـ نیاز به طراحی ویژه خط 59

4ـ3ـ اثرات زیست محیطی 60

4ـ3ـ1ـ تصادفات 60

4ـ3ـ2ـ آسایش مسافرین 61

4ـ3ـ3- عبور از سوزنها و تقاطع ها 62

عنوان صفحه

فصل پنجم: ضرورت برقی کردن خطوط راه آهن

5ـ1ـ مقدمه 63

5ـ2ـ انرژی، حمل ونقل و راه آهن 64

5ـ2ـ1ـ اهمیت صرفه جویی درمصرف فراورده های نفتی 66

5ـ2ـ2ـ برقی کردن راه آهن ومزایای آن ازنظر انرژی ومحیط زیست 68

5ـ2ـ3ـ مزایای برقی کردن راه آهن از دیدگاه ترابری 68

5ـ3ـ اصول زیربنایی 70

5ـ4ـ تاریخچه برقی کردن در راه آهن ملی ژاپن 71

5ـ5ـ ضرورت برقی کردن راه آهن 73

5ـ6ـ مقایسه سیستم های دیزل- الکتریک و برقی 74

5ـ7ـ مزایای استفاده ازراه آهن برقی در سطح کلان اقتصادی 81

5ـ8ـ مزایای استفاده ازراه آهن برقی در سطح خرد اقتصادی 82

فصل ششم: آشنایی با سیستم Tilting و معرفی قطارهای سریع السیر دنیا

6ـ1ـ مقدمه 84

6ـ1ـ1ـ سیستم Tilting یا متعادل کننده واگن 85

6ـ1ـ2ـ مزایای سیستم Tilting 86

6ـ1ـ3ـ انواع سیستم های موجود Tilting 86

6ـ1ـ4ـ مقایسه واگنهای معمولی و واگنهای مجهز به سیستم متعادل کننده واگن 87

6ـ1ـ5ـ سیستم های متعادل کننده از نوع فعال 87

6ـ1ـ6ـ تجربه استفاده از سیستم Tilting در کشور پرتغال 90

6ـ2ـ معرفی قطارهای سریع السیر دنیا 93

6ـ2ـ1ـ قطار TGV 94

6ـ2ـ2ـ قطار AGV نسل جدید قطارهای TGV فرانسه 96

6ـ2ـ2ـ1ـ ازبین بردن ارتعاشات 99

6ـ2ـ2ـ2ـ تصویر کلی قطار AGV 100

6ـ2ـ3ـ قطارهای ICE 101

6ـ2ـ3ـ1ـ قطارهایICE2 ،ICE1 101

عنوان صفحه

6ـ2ـ3ـ2ـ قطارهای ICE3 نسل جدید قطارهای ICE 102

6ـ2ـ4ـ ترن ست سریع السیر اسپانیای S-103 103

فصل هفتم: نیاز دنیا به استفاده از قطارهای سریع السیر و نگاهی به بزرگترین طرح های سریع السیر دنیا

7ـ1ـ مقدمه 104

7ـ1ـ1ـ راه آهن سریع السیر اروپا در قرن 21 106

7ـ1ـ2ـ نتایج بهره برداری از خطوط سریع اروپا 109

7ـ2ـ راه آهن سریع السیر اسپانیا(Renfe) 111

7ـ3ـ نگاهی به بزرگترین پروژه ریلی سریع السیر انگلستان 113

7ـ4ـ راه آهن سریع السیر ایالت کالیفرنیا 115

7ـ4ـ1ـ بخش درون ناحیه ای کالیفرنیای جنوبی 115

7ـ4ـ1ـ1ـ اهداف و نیازهای پروژه 117

7ـ4ـ1ـ2ـ نیاز به قطار سریع السیر درایالت کالیفرنیا 118

7ـ5ـ راه آهن سریع السیر ایالت فلوریدا 121

7ـ5ـ1ـ دلایل عقب ماندگی آمریکا از قافله ی طرح قطارهای سریع السیر 123

7-6- اطلاعاتی کوتاه در مورد Maglev 124

فصل هشتم: نگاهی به راه آهن سریع السیر ژاپن واستفاده از تجربیات آنها

8ـ1ـ مقدمه 126

8ـ2ـ اقدامات شرکت باری راه آهن ژاپن پس از خصوصی شدن تا سال 1989 129

8ـ3ـ نمونه هایی ازپیشرفت راه آهن ژاپن درزمینه حمل کالا 130

8ـ4ـ راه آهن ژاپن پس از دو ده ه ضرر چگونه به سود دهی رسید؟ 132

8ـ4ـ1ـ انگیزه های خصوصی کردن راه آهن 132

8ـ4ـ2ـ نتایج اقتصادی شرکتهای راه آهن ژاپن 133

8ـ4ـ3ـ اصلاح وجدان کار کارکنان 133

8-4-4- تجربه موفق شرکتهای منطقه ای 134

8ـ5ـ همکاریهای فنی ـ اقتصادی راه آهن ایران و ژاپن 136

8ـ6ـ راه آهن سریع السیر شینکانسن 139

8ـ6ـ1ـ فاکتورهای محدود کننده سرعت 140

8ـ6ـ1ـ1ـ کشف زودتر زمین لرزه 140

عنوان صفحه

8ـ6ـ1ـ2ـ سیستم ترمز 140

8ـ6ـ1ـ3ـ پایداری مجموعه 141

8ـ6ـ1ـ4ـ راحتی درهنگام سیر وحرکت 141

8ـ6ـ1ـ5ـ کاهش سرو صدا 141

8ـ6ـ1ـ6ـ کاهش لرزش زمین در هنگام حرکت قطار 142

8ـ7ـ سهم شینکانسن در محیط زیست 142

8ـ7ـ1ـ سهم شینکانسن در صرفه جویی انرژی 144

8ـ7ـ2ـ آلودگی صوتی در قطار شینکانسن 145

فصل نهم: طرح راه آهن سریع السیر تهران ـ زنجان

9ـ1ـ جابه جایی مسافر در سطح کشور 146

9ـ1ـ1ـ شبکه راه آهن ایران 147

9ـ2ـ پیشینه طرح راه آهن سریع السیر تهران ـ زنجان 148

9ـ2ـ1ـ مشخصات فنی و هندسی راه آهن تهران ـ زنجان 148

9ـ2ـ2ـ اهمیت خط سریع السیر تهران ـ زنجان 149

9ـ3ـ بررسی آمار حمل و نقل مسافر در محور تهران ـ زنجان 150

9ـ3ـ1ـ ناوگان جاده ای عمومی 150

9ـ3ـ2ـ حمل و نقل توسط سواری شخصی 150

9ـ3ـ3ـ حمل و نقل ریلی مسافر 151

9ـ3ـ4ـ حمل و نقل مسافر توسط ناوگان هوایی 151

9ـ4ـ پیش بینی تقاضا برای حمل و نقل مسافر در مسیرهای تهران ـ زنجان 152

9ـ4ـ1ـ سناریوها ی تحول آتی جمعیت و شاخص های اقتصادی 152

9ـ4ـ1ـ1ـ تحول آتی جمعیت شهری 153

9ـ4ـ1ـ2ـ تحول آتی تولید ناخالص داخلی به قیمت های ثابت 153

9ـ4ـ2ـ نتایج سناریوهای پیش بینی تقاضا برای حمل و نقل ریلی مسافر 154

عنوان صفحه

9ـ5ـ برنامه زمان بندی احداث راه آهن سریع السیر تهران ـ زنجان 155

9ـ5ـ1فعالیتهای عمده احداث راه آهن سریع السیر تهران ـ زنجان 155

9ـ6ـ برآورد هزینه های اجرای طرح 158

9ـ6ـ1ـ هزینه تملیک اراضی 158

9ـ6ـ2ـ هزینه های زیرسازی 159

9ـ6ـ3ـ هزینه های روسازی، علائم و ارتباطات و برقی کردن 160

9ـ6ـ4ـ هزینه های بهره برداری 160

9ــ6ـ4ـ1ـ برآورد هزینه های بهره برداری بر اساس هزینه های سرمایه ای 161

9ـ6ـ4ـ1ـ1ـ هزینه نگهداری از تاسیسات زیربنایی و ناوگان 161

9ـ6ـ4ـ1ـ2ـ هزینه های بازاریابی و مصرف سوخت 162

9ـ6ـ5ــ هزینه های سرمایه ای برای خرید قطارهای سریع السیر برقی 163

9ـ6ـ5ـ1ـ تعداد قطارهای سریع السیر مورد نیاز 164

9ـ6ـ6ـ هزینه های جاری در بیست سال نخست بهره برداری 165

9ـ7ـ بررسی تعرفه خدمات 167

9ـ7ـ1ـ تعیین جایگاه راه آهن سریع السیر در سامانه حمل و نقل مسافری 167

9ـ7ـ1ـ1ـ سیاست جلب مسافرین حمل و نقل جاده ایی 170

9ـ7ـ2ـ قیمت بلیط مسافری راه آهن سریع السیر تهران ـ زنجان 170

9ـ8ـ برآورد درآمدهای طرح 171

9ـ9ـ نرخ داخلی بازگشت سرمایه 174

9ـ10ـ آنالیز حساسیت نرخ بازگشت سرمایه نسبت به متغیرهای پایه 180

9ـ10ـ1ـ آنالیز حساسیت نرخ بازگشت سرمایه نسبت به تعرفه خدمات مسافری 180

9ـ10ـ2ـ آنالیز حساسیت نرخ بازگشت سرمایه نسبت به هزینه تملیک اراضی 181

عنوان صفحه

9ـ11ـ هزینه های اجتماعی یا هزینه های خارج از حمل و نقل 183

9ـ11ـ1ـ هزینه های خارج از حمل و نقل 183

9ـ11ـ2ـ روش محاسبه هزینه ها 184

9ـ11ـ3ـ هزینه های کلی 185

9ـ11ـ4ـ هزینه های نهایی 186

9ـ12ـ صرفه جویی در مصرف سوخت 189

9ـ12ـ1ـ میزان مصرف سوخت وسایل نقلیه 190

9ـ12ـ2ـ مصرف سوخت لکوموتیوهای راه آهن ایران 191

9ـ12ـ3ـ میزان مصرف سوخت وسایل نقلیه مسافری در ایران 192

9ـ12ـ4ـ میزان صرفه جویی در مصرف فرآورده های نفتی 192

فصل دهم: نتیجه گیری

نتیجه گیری 194

پیشنهادات 196

منابع و ماخذ 198

فهرست جدول ها

عنوا ن : صفحه

جدول 2-1 14

عبارات کلیدی

  • پایان نامه ارزیابی اقتصادی و فنی و راه اندازی قطار سریع السیر در مسیر تهران – زنجان
  • پایان نامه ارزیابی اقتصادی و فنی و راه اندازی قطار سریع السیر در مسیر تهران – زنجان
  • پژوهش ارزیابی اقتصادی و فنی و راه اندازی قطار سریع السیر در مسیر تهران – زنجان
  • مقاله ارزیابی اقتصادی و فنی و راه اندازی قطار سریع السیر در مسیر تهران – زنجان
  • ارزیابی اقتصادی و فنی و راه اندازی قطار سریع السیر