بررسی رابطه بین سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکتهای موجود در بازار سرمایه ایران

دسته: علوم انسانی

فرمت فایل: docx

حجم فایل: 922 کیلوبایت

تعداد صفحات فایل: 111

بررسی رابطه بین سرمایه فكری و عملكرد مالی شركتهای موجود در بازار سرمایه ایران

چكیده: 1

مقدمه: 2

فصل اول:کلیات تحقیق

1-1)مقدمه 4

2-1) بیان مسئله تحقیق. 5

3-1) چارچوب نظری. 7

4-1 ) اهمیت وضرورت پژوهش.. 8

5-1) اهداف پژوهش.. 9

1-5-1) اهداف علمی تحقیق. 9

2-5-1)اهداف كاربردی تحقیق. 10

6-1 )فرضیه های تحقیق. 10

7-1) تعاریف واژه ها واصطلاحات پژوهش : 11

فصل دوم :مروری بر ادبیات تحقیق

1-2- مقدمه 16

2-2 ) بخش اول : نظریه های مربوط به سرمایه فكری. 18

1-2-2 ) تعاریف مختلف سرمایه فكری. 20

3-2)بخش دوم : مدل های طبقه بندی سرمایه فكری. 21

1-3-2) ادوینسون و مالونه 22

2-3-2)روس و همكارانش.. 23

3-3-2) بونتیس.. 23

4-3-2) بروكینگ… 24

5-3-2) سویبی. 25

6-3-2) استوارت.. 26

7-3-2) یوستك و همكارانش.. 26

8-3-2) پتی. 27

9-3-2) چن و همكارانش.. 27

10-3-2) پتی و گویتر. 29

11-2-2) هانناس و لوونداهل. 30

12-3-2) طبقه بندی مر و اسچوما 32

13-3-2) لیم و دالیمور. 32

14-3-2) طبقه بندی نورتون و كاپلان. 33

15-2-2) طبقه بندی كنفدراسیون اتحادیه های تجاری دانمارك. 33

4-2)بخش سوم: روش های اندازه گیری سرمایه فكری: 34

1-4-2) طبقه بندی روش های اندازه گیری سرمایه فكری. 34

1-1-4-2) ارزش افزوده اقتصادی: 35

2-1-4-2) كارت نمره متوازن: 35

3-1-4-2) ترازنامه نامرئی: 36

4-1-4-2) كنترل دارایی های ناملموس: 36

5-1-4-2) روش جهت یابی تجاری اسكاندیا: 37

6-1-4-2) شاخص سرمایه فكری: 37

7-1-4-2) نرخ بازده دارایی ها : 38

8-1-4-2) روش تشكیل سرمایه بازار: 38

9-1-4-2) كارگزار تكنولوژی : 39

10-1-4-2) روش سرمایه فكری مستقیم: 39

11-1-4-2) روش های مالی و مراحل اندازه گیری مالی سرمایه فكری: 40

12-1-4-2) مدل مدیریت سرمایه فكری. 40

13-1-4-2) كیوی توبین 42

14-1-4-2) هوش سرمایه انسانی. 43

15-1-4-2) مدل كارگزار فناوری. 43

16-1-4-2)روش ارزشگذاری جامع. 44

2-4-2) ارزیابی تحلیلی – تطبیقی و مدل های سنجش سرمایه فكری. 44

3-4-2) طبقه بندی شیوه های اندازه گیری سرمایه فكری از دید کلاینت و دارن. 46

1-3-4-2) روش های محاسبه مستقیم سرمایه فكری. 46

2-3-4-2) روش های برآورد ارزش بازاری سرمایه 46

3-3-4-2) روش های برگشت دارایی ها 46

4-3-4-2) روش های كارت امتیاز. 47

5-2) نحوه محاسبه سرمایه فكری (با استفاده از مدل پالیك) و شاخصهای عملكرد مالی شركتها 53

1-5-2) محاسبه سرمایه فكری با استفاده از مدل پالیك. 53

2-5-2) شاخصهای عملكرد مالی. 55

6-2) بخش پنجم: سوابق تحقیق. 65

1-6-2) پژوهش های مشابه انجام شده در داخل. 65

2-6-2) پژوهش های مشابه انجام شده در خارج از كشور. 71

3-6-2) تفاوت تحقیق حاضر با تحقیقات مشابه داخلی. 76

فصل سوم :روش اجرای تحقیق

1-3 )مقدمه 79

2-3) روش تحقیق. 79

3-3) قلمرو تحقیق. 80

4-3 )روش های گردآوری اطلاعات.. 80

5-3 )ابزارگردآوری اطلاعات.. 81

6-3) مدل مفهومی تحقیق. 82

6-3 )جامعه آماری تحقیق. 83

7-3) آزمون فرضیه ها 84

8-3) روش تجزیه و تحلیل داده ها 85

1 -8-3) آزمون همبستگی. 85

2-8-3 )رگرسیون چندگانه 86

3-8-3 ) آزمون نرمال بودن (کولموگروف- اسمیرنوف) 86

4-8-3 ) آزمون خود همبستگی(دوربین –واتسن) 87

5-8-3 )چند هم خطی 87

9-3 )شیوه اندازه گیری متغیرهای پژوهش : 88

10-3 ) متغیر های تحقیق : 97

فصل چهارم :تجزیه و تحلیل داده ها

1-4) مقدمه 99

2-4 )شاخص های توصیفی متغیرها 100

3-4) روش آزمون فرضیه های تحقیق. 102

1-3-4) بررسی اعتبار مدل. 103

4-4) تجزیه و تحلیل فرضیه های تحقیق. 104

1-4-4) بررسی فرض نرمال بودن متغیرهای وابسته: 105

2-4-4) تجزیه و تحلیل فرضیه اول: 106

1-2-4-4 )آزمون فرضیه فرعی اول : 107

2-2-4-4) آزمون فرضیه فرعی دوم : بین مولفه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد. 111

3-2-4-4 )آزمون فرضیه فرعی سوم : بین مولفه های سرمایه فکری و نسبت ارزش بازارهر سهم به عایدی(P/E) شركت از شاخصهای ارزش بازار رابطه وجود دارد. 114

4-2-4-4) آزمون فرضیه اصلی اول : ارتباط معنی داری بین مولفه های سرمایه فكری وشاخصهای ارزش بازار بعنوان شاخص عملكرد مالی شركت وجود دارد. 119

3-4-4)فرضیه اصلی دوم : ارتباط معنی داری بین مولفه های سرمایه فكری ونسبت سودآوری بعنوان شاخص عملكرد مالی شركت وجود دارد. 120

4-4-4 )آزمون فرضیه اصلی سوم : ارتباط معنی داری بین مولفه های سرمایه فكری و نسبت های فعالیت بعنوان شاخص عملكرد مالی شركت وجود دارد. 124

5-4-4) آزمون فرضیه اصلی چهارم: ارتباط معنی داری بین مولفه های سرمایه فكری و نسبتهای بازده سرمایه بعنوان شاخص عملكرد مالی شركت وجود دارد. 128

1-5-4-4) آزمون فرضیه فرعی چهارم: بین مولفه های سرمایه سرمایه فكری و شاخص ROE از معیارهای بازده سرمایه رابطه وجود دارد. 128

2-5-4-4 )آزمون فرضیه فرعی پنجم : بین مولفه سرمایه سرمایه فكری و شاخصASR از معیارهای بازده سرمایه رابطه وجود دارد . 132

3-5-4-4) نتیجه آزمون فرضیه اصلی چهارم : ارتباط معنی داری بین مولفه های سرمایه فكری و نسبتهای بازده سرمایه بعنوان شاخص عملكرد مالی شركت وجود دارد. 136

6-4-4 )آزمون فرضیه اصلی پنجم:ارتباط معنی داری بین مولفه هایسرمایه فكری و شاخص مبتنی برارزش آفرینی EVAبعنوان معیارنوین عملكرد مالی شركت وجود دارد. 137

7-4-4 )آزمون فرضیه اصلی ششم : بین اندازه شرکت بامیانگین سرمایه فکری و عملكرد مالی رابطه معنی داری وجود دارد. 142

8-4-4 )خلاصه نتایج آزمون فرضیه ها 144

فصل پنجم :نتیجه گیری و پیشنهادات

1-5 )مقدمه 146

2-5) ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها طبق شرایط متغیرها 146

1-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی اول 147

2-2-5) نتیجه فرضیه فرعی دوم 147

3-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی سوم 148

4-2-5 )نتیجه فرضیه اصلی اول. 149

5-2-5 )فرضیه اصلی دوم 149

6-2-5) نتیجه فرضیه اصلی سوم 150

7-2-5)فرضیه اصلی چهارم 150

8-2-5 )نتیجه فرضیه فرعی چهارم 151

9-2-5)فرضیه فرعی پنجم 151

10-2-5) نتیجه فرضیه اصلی چهارم 152

11-2-5 )نتیجه فرضیه اصلی پنجم 152

12-2-5 )نتیجه فرضیه اصلی ششم: 153

3-5 )نتیجه گیری کلی تحقیق. 154

4-5) پیشنهادهایی مبتنی بریافته های تحقیق. 154

5-5 )پیشنهادهایی برای تحقیق های آتی. 155

6-5 )محدودیت های تحقیق. 155

پیوست ها

پیوست الف) اسامی شرکتهای نمونه انتخاب شده و میانگین سرمایه فکری محاسبه شده: 158

پیوست ب) خروجی های آماری از نرم افزار SPSS. 161

منابع و ماخذ

منابع فارسی: 174

منابع لاتین: 176

چکیده انگلیسی: 178

جدول 1-2 طبقه بندی پتی و گویتر. 30

جدول 2-2 ویژگی های اصلی سیستم اندازه گیری. 42

جدول 3-2 مقایسه ارزش گذاری سرمایه های فكری(رودو و لیلرت) 45

جدول 4-2 خلاصه روشهای اندازه گیری سرمایه فكری به شرح جدول زیر ارایه شده است: 47

جدول 5-2 روش های ارزشیابی سرمایه فكری IC ( گردآوری اریک سویبی) 47

جدول 6-2 شاخصها و گروهای سنجش عملكرد مالی شركتها 56

جدول 1-3 خلاصه جامعه آماری و حجم نمونه ها 84

جدول 2-3 شاخصها و گروه های عملكرد مالی. 90

جدول 1-4 : شاخص های توصیف کننده متغیرها تحت شاخص های مرکزی ، شاخص های پراکندگی وشاخص های شکل توزیع. 100

جدول 2-4 : شاخص های توصیف کننده متغیرها ی وابسته تحت شاخص های مرکزی به تفکیک سال. 101

جدول 3-4 : شاخص های توصیف کننده متغیرهای مستقل تحت شاخص های مرکزی به تفکیک سال. 102

جدول 4-4:آزمون نرمال بودن- متغیروابسته 106

جدول 5-4 : ضریب همبستگی پیرسون ،سطح معنی داری و تعداد نمونه آماری بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و بازار به ارزش دفتری. 107

جدول 6-4 : تحلیل واریانس رگریسون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و ارزش دفتری به بازار. 108

جدول 7-4 : ضریب همبستگی،تعیین و آزمون دوربین واتسون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و ارزش دفتری به بازار. 108

جدول 8-4 ضرایب معادله رگرسیون بین متغیرمولفه های سرمایه فکری و ارزش دفتری به بازار. 110

جدول 9-4 : ضریب همبستگی پیرسون ،سطح معنی داری و تعداد نمونه آماری بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q. 112

جدول 10-4 : تحلیل واریانس رگریسون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q . 112

جدول 11-4 :ضریب همبستگی،تعیین وآزمون دوربین واتسون بین متغیرمولفه های سرمایه فکری ونسبتTobin q 113

جدول 12-4 : ضرایب معادله رگرسیون بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت Tobin q . 113

جدول 13-4 : ضریب همبستگی پیرسون ،سطح معنی داری و تعداد نمونه آماری بین متغیر مولفه های سرمایه فکری و نسبت P/E. 115

جدول 14-4 : تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمایه فكری با نسبت P/E. 116

جدول 15-4 : ضریب همبستگی، تعیین وآزمون دوربین واتسون مولفه های سرمایه فكری با نسبت P/E. 116

جدول 16-4 : ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمایه فكری با نسبت P/E. 117

جدول 17-4 :ضریب مولفه های سرمایه فكری وشاخصهای ارزش بازار(P/E .Tobin Q. Mbv) 119

جدول 18-4 : ضریب همبستگی پیرسون ، سطح معنا داری و تعداد نمونه آماری بین مولفه های سرمایه فكری با نسبت سودآوری. 120

جدول19-4 تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمایه فكری با نسبت سودآوری –بازده دارایی ها 121

جدول 20-4 : ضریب همبستگی،تعیین وآزمون دوربین واتسون مولفه های سرمایه فكری با نسبت سودآوری- بازده دارایی ها(ROA) 121

جدول 21-4 :ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمایه فكری با نسبت سودآوری (ROA) 122

جدول 22-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داری بین مولفه های سرمایه فكری و نسبت فعالیت- گردش دارایی. 125

جدول 23-4 : تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمایه فكری و نسبت فعالیت.. 125

جدول 24-4 : ضریب همبستگی ، تعیین و آزمون دوربین واتسون مولفه های سرمایه فكری و نسبت فعالیت – گردش دارایی. 126

جدول 25-4 : ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمایه فكری با نسبت فعالیت.. 126

جدول 26-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داریمولفه های سرمایه فکری با بازده دفتری صاحبان سهام ROE 129

جدول 27-4 : تحلیل واریانس رگرسیون سرمایه فکری و بازده دفتری صاحبان سهام ROE. 130

جدول 28-4 :ضریب همبستگی،تعیین وآزمون دوربین واتسون سرمایه فکری و بازده دفتری صاحبان سهام ROE 130

جدول 29-4 : ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمایه فكری با بازده دفتری صاحبان سهامROE. 131

جدول 30-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داری بین مولفه های سرمایه فکری و بازده صاحبان سهام ASR 133

جدول 31-4 : تحلیل واریانس رگرسیون بین مولفه های سرمایه فکری و بازده صاحبان سهام ASR.. 134

جدول 32-4 :ضریب همبستگی ،تعیین و آزمون دوریبن واتسون بین رمایه فکری و بازده صاحبان سهام ASR 134

جدول 33-4 :ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمایه فكری با بازده صاحبان سهام ASR.. 135

جدول 34-4 : ضریب مولفه های سرمایه فكری وشاخصهای بازده سرمایه (ROE .ASR) 136

جدول 35-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی داریمولفه های سرمایه فکری با ارزش افزوده اقتصادی 138

جدول 36-4 : تحلیل واریانس رگرسیون مولفه های سرمایه فکری با ارزش افزوده اقتصادی EVA.. 139

جدول 37-4 :ضریب همبستگی ، تعیین وآزمون دوریبن واتسون بین مولفه های سرمایه فکری باارزش افزوده اقتصادی 139

جدول 38-4 :ضرایب معادله رگرسیون مولفه های سرمایه فکری باارزش افزوده اقتصادی. 140

جدول 39-4 : ضریب همبستگی پیرسون و سطح معنی اندازه شرکت و مولفه های سرمایه فکری با عملکرد مالی 142

جدول 40-4 :تجزیه و تحلیل ضرایب معادله رگرسیون اندازه شرکت ،سرمایه فکری و شاخصهای عملکرد مالی 143

جدول 41-4 :خلاصه نتایج. 144

نمودار 1-2 طرح ارزش اسكاندیا 22

نمودار 2-2 مفهوم سازی سرمایه فكری از سوی بونتیس.. 24

نمودار 3-2 طبقه بندی سویبی از طریق چارچوب ناظر دارایی نامشهود 25

نمودار 4-2 مدل چن و همكارانش از سرمایه فكری و روابط بین آنها 27

نمودار 5-2 طبقه بندی اولیه توسط هانناس و لوونداهل. 31

نمودار 6-2 طبقـــه بندی لــوونداهــل. 31

نمودار 7-2 طبقه بندی لیم و دالیمور 32

نمودار 8-2 چارچوب كارت امتیازی متوازن. 33

نمودار 9-2 طبقع بندی كنفدراسیون تجاری دانمارك. 34

نمودار 10-2 شبكه منابع و فعالیت های ناملموس.. 41

نمودار 1-3 مدل طبقه بندی داراییهای یك شركت.. 82

نمودار 2-3 مدل تبیینی تحقیق. 82

نمودار 1-4 : نمودار پراکندگی متغیر ارزش بازاری به دفتری. 110

نمودار 2-4 نمودار مقایسه ای بین مولفه های سرمایه فکری و مجموع ارزش بازاری به دفتری طی بازه زمانی 7 ساله. 111

نمودار 3-4 نمودار مقایسه ای بین سرمایه فکری و نسبت Tobin q طی بازه زمانی 7 ساله. 114

نمودار 4-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت Tobin q. 114

نمودار 5-4 نمودار مقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری و مجموع نسبت P/E طی بازه زمانی 7 ساله. 117

نمودار 6-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت نسبت P/E. 118

نمودار7-4 نمودار مقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری ومجموع نسبت سودآوریطی بازه زمانی7 ساله. 123

نمودار 8-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت سودآوری. 123

نمودار9-4 نمودار مقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری ومجموع نسبت فعالیت طی بازه زمانی7 ساله. 127

نمودار 10-4 : نمودار پراکندگی متغیر نسبت فعالیت.. 127

نمودار11-4 نمودار مقایسه ای سرمایه فکری و بازده دفتری صاحبان سهامROE طی بازه زمانی7 ساله. 131

نمودار 12-4 : نمودار پراکندگی متغیر بازده دفتری صاحبان سهامROE. 132

نمودار 13-4 نمودار مقایسه ای بین سرمایه فکری وبازده صاحبان سهامASRطی بازه زمانی7 ساله. 135

نمودار 14-4 : نمودار پراکندگی متغیر بازده صاحبان سهام ASR.. 135

نمودار 15-4 نمودارمقایسه ای بین مجموع سرمایه فکری و ارزش افزوده اقتصادی طی بازه زمانی7 ساله 140

نمودار 16-4 : نمودار پراکندگی متغیر ارزش افزوده اقتصادی. 141

چكیده:

سازمان ها در حال وارد شدن به اقتصاد مبتنی بر دانش هستند ، اقتصادی که در آن دانش و دارایی های نامشهود به عنوان مهمترین مزیت رقابتی سازمانها شناخته شده است . یکی از اجزای دارایی نامشهود سرمایه فکری می باشد که تاثیر مهمی بر عملکرد و پیاده سازی استراتزیک سازمان دارد از این رو شناسایی ، اندازه گیری و مدیریت سرمایه فکری دارای اهمیت خاصی است و منجر به مشاهده ارزش واقعی سازمان ها می شود.

برای سنجش سرمایه فکری طبقه بندی های مختلفی ارایه شده است که یکی از این طبقه بندی ها توسط پالیک[1] به نام (ارزش افزوده سرمایه فکری)[2] مطرح شده که از سه جزء کارایی سرمایه فیزیکی، کارایی سرمایه انسانی و کارایی سرمایه ساختاری می باشد. در این پژوهش ابتدا براساس مدل (ارزش افزوده سرمایه فکری) ، ارزش سرمایه فکری شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران برای دوره زمانی 7 ساله 1380 الی 1386 محاسبه و سپس ارتباط بین مولفه های سرمایه فکری و بازده مالی شرکتها مورد ارزیابی قرار گرفته است. جهت محاسبه عملکرد مالی از هشت شاخص عملکرد مالی مالی در پنج گروه معرف ارزش بازار ، سودآوری، فعالیت ، بازده سرمایه ، مبتنی بر ارزش آفرینی استفاده شده است.در تحقیق حاضر ، روش آماری استفاده شده جهت تجزیه و تحلیل داده ها ، رگرسیون چند گانه و ضرایب همبستگی می باشد. نمونه انتخابی شامل 73 شرکت بصورت پیوسته برای بازه زمانی 7 ساله بوده که اندازه شرکت بعنوان متغیر کنترلی در نظر گرفته شده است.

یافته ها حاکی از رابطه معنادار مثبت بین سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکتها و تاثیر مثبت اندازه شرکت بر روی سطوح برخورداری از سرمایه فکری و عملكرد مالی می باشد. باتوجه به این نتایج می توان توجه مدیران ، سهامداران ، سرمایه گذاران و سایر گروه های ذینفع را به منابع و توانمندیهای درون سازمانی جلب و بهره گیری از این مدل برای کسب بازده مالی بالاتر و دسترسی به ارزش واقعی شرکتها ،پیشنهاد کرد.

وازه های کلیدی : سرمایه فکری ،عملکرد مالی ،اندازه شرکت ،رگرسیون چندگانه، بورس اوراق بهادار تهران

مقدمه:

با ورود به اقتصاد دانشی، دانش در مقایسه با سایر عوامل تولید مانند زمین ، سرمایه ، ماشین آلات و… از ارجحیت بیشتری برخوردار شده است . بطوری كه در اقتصاد ، دانش به عنوان مهمترین عامل تولید محسوب می شود و از آن به عنوان مهمترین مزیت رقابتی سازمان ها یاد می شود . همچنین با پیشرفت سریع تكتولوژی برتر ، بویژه در زمینه ارتباطات ، كامپیوتر و مهندسـی بیولوژی ، از دهه 70 الگوی رشد اقتصادی جهان بطور اساسی تغییر كرد و به دنبال آن ، دانـش به عنوان مهمتـرین سرمایه جایگزین سرمایه های پولــی و فیزیكی شد (چن و همکاران ،2005،ص388) [3] . یكی از ویژگی های دانش این است كه نامشهود است یعنی غیرقابل لمس و غیر محسوس است و ارزشگذاری و اندازه گیری آن خیلی سخت و منمودار است در صورتی كه درگذشته سازمان ها با استفاده از روش های حسابداری قادر بودن تا ارزش و اندازه تولید خود را به طور كامل محاسبه كنند ولی امروزه این روش حسابداری دارای كارایی لازم نیستند. دانش به عنوان یكی از مهمترین اجزای دارایی های نا مشهود محسوب می شود اگر در گذشته بیشتر دارایی های سازمان ها مشهود بودند ولی امروزه قسمت اعظم دارایی های سازمان ها نامشهود هستند (سالیوانو همکاران،2002،ص9) [4] .

[1]-Pulic

[2]-Vaic

[3]- Chen et al,2005,p388.

[4] -Sullivan,2002,p9

عبارات کلیدی

  • بررسی رابطه بین سرمایه فكری و عملكرد مالی شركتهای موجود در بازار سرمایه ایران
  • رابطه بین سرمایه فكری و عملكرد مالی شركتهای موجود در بازار سرمایه ایران